Mỹ - Anh: Quyền lực mềm của Vua Charles III có cứu được rạn nứt?

Chuyến thăm cấp nhà nước của Vua Charles III tới Mỹ không chỉ là nghi lễ ngoại giao mà còn là nỗ lực hàn gắn “liên minh đặc biệt” đang rạn nứt sâu sắc bởi bất đồng chiến lược.

Diễn ra từ ngày ²⁷⁄₄ đến ³⁰⁄₄, chuyến thăm đầu tiên của Vua Charles III trên cương vị quân chủ tới Hoa Kỳ trùng hợp với kỷ niệm 250 năm Tuyên ngôn Độc lập Mỹ. Đây là một thời điểm mang tính biểu tượng cực kỳ cao: vừa tôn vinh di sản chung, vừa gợi nhắc về một cuộc ly khai lịch sử và những khác biệt cố hữu giữa hai quốc gia.

Với một lịch trình dày đặc từ nghi thức đón tiếp tại Nhà Trắng, bữa tiệc chiêu đãi cấp nhà nước cho đến bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ — điều mà chỉ có Nữ hoàng Elizabeth II từng thực hiện vào năm 1991 — Vua Charles III đã cố gắng vận dụng tối đa “quyền lực mềm” để truyền tải thông điệp về sự ổn định. Tuy nhiên, đằng sau những nụ cười và nghi lễ long trọng là một thực tế chính trị đầy sóng gió.

“Liên minh đặc biệt” và những vết nứt thực tế

Thuật ngữ “mối quan hệ đặc biệt” từng được Winston Churchill xây dựng như một trụ cột an ninh phương Tây, dựa trên sự tin cậy tuyệt đối về tình báo và quân sự thông qua NATO. Thế nhưng, dưới thời Tổng thống Donald Trump (nhiệm kỳ hai) và Thủ tướng Keir Starmer, mối liên kết này đang bị thử thách nghiêm trọng.

Xung đột chiến lược tại Trung Đông và NATO

Điểm nóng nhất hiện nay chính là sự bất đồng trong cách tiếp cận đối với Iran. Tổng thống Trump đã công khai chỉ trích Thủ tướng Starmer vì thái độ “quá thận trọng” khi hạn chế cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ tại Anh, điển hình là căn cứ Diego Garcia ở Ấn Độ Dương, cho các chiến dịch tấn công. Việc London chỉ chấp thuận sử dụng hạn chế cho mục đích phòng thủ đã khiến Washington nhìn nhận sự hỗ trợ của Anh là “không hữu ích”.

Không chỉ dừng lại ở quân sự, áp lực từ học thuyết “Nước Mỹ trên hết” còn đẩy NATO vào thế khó. Mỹ yêu cầu các đồng minh châu Âu, bao gồm Anh, phải tự cường hơn với mục tiêu chi tiêu quốc phòng lên tới 5% GDP. Sự do dự của London trong việc triển khai lực lượng tại eo biển Hormuz càng làm sâu sắc thêm sự rạn nứt về niềm tin chiến lược.

Bất đồng về kinh tế và năng lượng

Trên bàn cờ kinh tế, hai cường quốc đang đối đầu về quan điểm thương mại. Tổng thống Trump gay gắt chỉ trích thuế dịch vụ kỹ thuật số của Anh, coi đó là rào cản thương mại. Trong khi đó, về năng lượng, sự đối lập hiện rõ giữa một London ưu tiên năng lượng gió để chống biến đổi khí hậu và một Washington thúc đẩy khai thác tối đa dầu khí tại Biển Bắc để đảm bảo an ninh năng lượng ngắn hạn.

Quyền lực mềm của Hoàng gia: Cầu nối hay chỉ là hình thức?

Từ lâu, chế độ quân chủ Anh được xem là công cụ ngoại giao tinh tế, có khả năng xây dựng những kết nối cá nhân mà các chính trị gia dân cử khó lòng đạt được. Vua Charles III, với hình ảnh một nhà lãnh đạo ổn định và tâm huyết với môi trường, là “vũ khí” lý tưởng để giảm nhiệt căng thẳng.

Việc Tổng thống Trump vốn ngưỡng mộ hoàng gia có thể tạo ra một khoảng nghỉ tạm thời trong các cuộc tranh cãi chính trị. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định rằng quyền lực mềm có giới hạn. Cung điện Buckingham thừa nhận đây là sứ mệnh tế nhị nhất trong 3 năm trị vì của nhà vua, bởi Tổng thống Trump phân định rất rõ ràng: ông dành sự ấm áp cho Hoàng gia, nhưng lại dành sự chỉ trích gay gắt cho Chính phủ của ông Starmer.

Hệ lụy 10 năm Brexit và sự điều chỉnh trục chiến lược của London

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Anh sắp kỷ niệm 10 năm rời khỏi EU. Những lời hứa về một “Global Britain” tự do và thịnh vượng hơn nhờ thắt chặt quan hệ với Mỹ hóa ra không như mong đợi. Các dữ liệu kinh tế cho thấy Brexit đã gây ra sự suy giảm dần dần về GDP, đầu tư doanh nghiệp và năng suất lao động do gián đoạn thương mại.

Nhận ra sự nguy hiểm khi đặt quá nhiều kỳ vọng vào “liên minh xuyên Đại Tây Dương” đơn phương, Chính phủ của Thủ tướng Starmer đang thực hiện một cuộc điều chỉnh chiến lược: tìm cách xích lại gần EU hơn. Việc tăng cường hợp tác quốc phòng với Berlin, Paris và Brussels không phải là xóa bỏ Brexit, mà là tìm kiếm sự cân bằng để giảm bớt sự phụ thuộc vào một Washington đầy biến động.

Kết luận: Quản trị suy giảm hay tái định nghĩa mối quan hệ?

Lịch sử cho thấy quan hệ Mỹ - Anh luôn có khả năng vượt qua khủng hoảng nhờ những lợi ích cốt lõi không thể tách rời. Tuy nhiên, lần này, những xung đột không chỉ nằm ở cá nhân lãnh đạo mà nằm ở sự thay đổi cấu trúc: Mỹ muốn rút bớt cam kết ở châu Âu, trong khi Anh đang loay hoay tìm lại vị thế sau Brexit.

Chuyến thăm của Vua Charles III có thể là một “liều thuốc giảm đau” hiệu quả cho những căng thẳng bề mặt, nhưng để chữa trị tận gốc rạn nứt, London và Washington cần một thỏa thuận chiến lược mới, thực tế hơn và ít dựa vào những hoài niệm về quá khứ.

Theo bạn, liệu sự gắn kết giữa các nhà lãnh đạo cấp cao có đủ để khỏa lấp những bất đồng về lợi ích quốc gia cốt lõi? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn dưới phần bình luận.